گفتوگو در مورد بمب هستهای ایرانی؟!
روزنامه واشنگتنپست 16 ژوئن 2012 (27 خرداد) در مقالهای به قلم «ری تکیه» کارشناس شورای روابط خارجی آمریکا، به گفتوگوهای هستهای ایران و غرب پرداخت و نوشت: به موازات آنکه فراز و فرودهای دیپلماسی با ایران بار دیگر به کانون تمرکز دولت آمریکا بدل شده، تغییری زیرکانه در محاسبات هستهای جمهوری اسلامی پدیدار شده است. مقامات ایران بهطور فزایندهای احساس میکنند که ممکن است دستیابی به بمب از طریق توافقنامه، آسانتر از دنبالهروی از شاخصههای خارج از توافقنامه است؛ اما ایران بهمنظور موفقیت این راهبرد، باید نوع صحیحی از توافقنامه را بهدست آورد که در آن، در مورد میزان شفافیت معامله کند. برای نمونه، این توافقنامه باید به ایران اجازه دهد یک زیرساخت هستهای گسترده در ازای اعطای مجوز بازرسیهای هستهای ایجاد شود. با آغاز دور بعدی گفتوگوها چالش موجود، تنها بحث در مورد توافقنامه با طرف متخاصم نیست، بلکه پرهیز از خطرات توافقی ناقص، مد نظر قرار دارد.
در ادامه مقاله آمده است: بههرحال، مسیر کنونی ایران در نافرمانی نمیتواند برای همیشه این کشور را در برابر تحریمها یا حمله نظامی احتمالی محافظت کند. به میزانی که مقامات ایران حتی بر توافقی هستهای تمرکز میکنند، بر این نکته نیز تأکید دارند که این توافق باید مبتنی بر انپیتی باشد. مطابق اظهارات مقامات ایران، این پیمان به این کشور حق ساخت ابزارهای هستهای گسترده با ظرفیت غنیسازی میدهد.
در پایان مقاله آمده است: ایران در ازای چنین حقی، تمایل دارد مجوز بازرسی از تأسیسات هستهای خود را بدهد. در ظاهر، این چانهزنی ایران ابعاد گستردهای دارد؛ از یکسو از جنگ جلوگیری میکند و ازسوی دیگر، تمایل ایران برای دستیابی به علوم هستهای را محقق میکند. مسئله این است که چنین توافقی ممکن است اثباتکننده مناسبترین راه برای دستیابی ایران به تسلیحات هستهای باشد. وجود تأسیسات هستهای گسترده دربرگیرنده انتقال روزانه صدها محفظه اورانیوم از تأسیسات مختلف است. نمیتوان تمام محفظهها را مورد نظارت قرار داد. بهعلاوه، مطابق مفاد توافقنامه احتمالی، ایران به فناوریهای هستهای مانند؛ مدلهای سانتریفیوژ پیشرفته دسترسی خواهد داشت. در صورتی که ایران سانتریفیوژهایی را که در سرعت و کارآمدی بالا فعالیت میکنند، کامل کند، تنها به تعداد اندکی از چنین دستگاههایی برای غنیسازی سریع در سطح ساخت بمب هستهای نیاز خواهد داشت. چنین آبشارهایی را میتوان بهآسانی در تأسیسات کوچک و پنهانی که از ردیابی در امان باشند، پنهان ساخت. باتوجه به شرایطی که تاکنون میان ایران و غرب در مورد برنامه هستهای وجود داشته، بهنظر میرسد که رهبر ایران به راهبرد خود مطمئن است: در یک دهه گذشته، او بارها گذر از «خطوط قرمز» غرب را مدیریت کرده است.
تحلیل: شکست غربیها در دیپلماسی چند نشست اخیر، آنها را برای ادامه گفتوگوها دچار شک و تردید جدی کرده، تا آنجا که گویا نمیخواهند به قوانین انپیتی تمکین کنند. آنگونه که از یادداشت فوق برمیآید؛ نویسنده قصد دارد با ترسیم خطراتی موهوم، مذاکرهکنندگان غرب را از سمت گرفتن تضمینهای بازرسی به سمت تعطیلی فعالیتهای هستهای ایران سوق دهد و این نکتهای است که طرف غربی هم به آن تمایل دارد و در صورت وجود زمینه، آن را دنبال میکند.